မီဒီယာကိုမီဒီယာနဲ႔ တိုက္မယ့္ ဝန္ႀကီးနဲ႔စကားေျပာခဲ့တဲ့ VOA ဌာနမႉးနဲ႔ေတြ႕ဆံုျခင္း

ဝါရွင္တန္ အေျခစိုက္ VOA အသံလႊင့္ဌာန၏ ျမန္မာပိုင္းအစီအစဥ္ ဌာနမႉး ဦးသန္းလြင္ထြန္းသည္ မၾကာေသးမီက ျမန္မာျပည္သို႔ သြားေရာက္လည္ပတ္ခဲ့ၿပီးယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာန ျပည္ေထာင္စု ဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္ဆန္းႏွင့္ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခဲ့သည့္အျပင္ ျပည္တြင္း မီဒီယာေလာက အေျခအေနကိုလည္း ေလ့လာခဲ့သည္။

VOA ဌာနမႉး ဦးသန္းလြင္ထြန္း (ဓာတ္ပံု - ဧရာဝတီ)

VOA အစီအစဥ္မ်ားထဲမွ တခ်ိဳ႕ကို ျပည္တြင္း FM တခ်ိဳ႕တြင္ ထုတ္လႊင့္ခြင့္ရေရးအတြက္ ဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္ဆန္းႏွင့္ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္ ဆိုေသာ ဦးသန္းလြင္ထြန္းအား ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာန၊ ျပည္တြင္း မီဒီယာေလာက အေနအထားအပါအဝင္ VOA အသံလႊင့္မႈပိုင္းဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ားကို ဧရာဝတီသတင္းေထာက္ ေဝမိုးႏွင့္ ေအးခ်မ္းေျမ့တို႔က ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြး ထားပါသည္။
ေမး။     ။ ဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္ဆန္းကို ဘယ္လိုျမင္လဲ။ မီဒီယာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သူ႔ရဲ႕ သေဘာထားေပါ့။
ေျဖ။     ။ က်ေနာ္ကလည္း တခါပဲေတြ႕တာကိုး။ သူေျပာတာကေတာ့ ရွင္းပါတယ္။ မီဒီယာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သေဘာထား ဆိုရင္ က်ေနာ္တုိ႔ဆီက ေဒၚခင္စိုးဝင္း သူ႔ကို ေမးထားတာကို ျပန္ေျဖသလိုပဲေပါ့။ အေတာ္ရွင္းတယ္။ ဥပမာ မီဒီယာကို မီဒီယာနဲ႔ တုိက္တာမ်ိဳး လုပ္ဦးမလား ဆိုေတာ့၊ အဲဒီေနရာမွာ သူျပန္ရွင္းလိုက္တာက ရွင္းရွင္းေလးပဲ။ ခင္ဗ်ားတို႔ ႏုိင္ငံတကာ မွာေကာ မီဒီယာကို မီဒီယာနဲ႔ တုိက္တာ မရွိဘူးလား ဆိုတဲ့ အျမင္မ်ိဳးေပါ့။ အဲဒီအျမင္မ်ိဳးကေတာ့ သူ႔အေနနဲ႔ နည္းနည္း မွားေနတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတာေပါ့။
ဥပမာ – က်ေနာ္တုိ႔ကို VOA ဆိုၿပီးေတာ့ အေမရိကန္ အစိုးရက ေထာင္ေပးထားၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံကို မီဒီယာနဲ႔တုိက္ဖုိ႔ လုပ္ေပး ထားတာဆိုတဲ့ အျမင္ ရွိပံုရတယ္။ ဒါက မွားတာေပါ့။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ က်ေနာ္ သူ႔ကို VOA ရဲ႕ ခ်ာတာကို ေသခ်ာပံုႏွိပ္ၿပီး လက္ေဆာင္ေပးလိုက္တယ္ဗ်။ သူကေမးတယ္ ဒါ ဘာႀကီးလဲတဲ့။ က်ေနာ္ သူ႔ကို ရွင္းျပ လိုက္ပါတယ္။ က်ေနာ္ကလည္း ရွင္းျပ ခ်င္လို႔ကို သူ႔ကို ေပးလိုက္တာပါ။ အဲဒီထဲမွာ ဘာပါလဲဆိုေတာ့ VOA ကိုစလႊင့္တာက ၁၉၄၂ ခုႏွစ္၊ ထံုးစံအတုိင္း အစပိုင္း ကေတာ့ သူေတြးသလိုမွန္တယ္။ စေထာင္တုန္းက အေမရိကန္ အစိုးရရဲ႕ မူဝါဒ ျဖန္႔ခ်ိ ေရးအတြက္လုပ္တယ္၊ ဒါေပမယ့္ ေခတ္ေျပာင္းလာေတာ့ မူဝါဒ ျဖန္႔ခ်ိေရးအတြက္ မလုုပ္ေတာ့ဘူး။ မလုပ္ေတာ့ဘဲနဲ႔ VOA ဆိုတာ အစိုးရရဲ႕ ဝါဒ ျဖန္႔ခ်ိဖို႔ မဟုတ္ေတာ့ဘဲနဲ႔ တကယ့္ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္ အဖြဲ႕အစည္းတခုအေနနဲ႔ အေမရိကန္ လူ႔အသိုင္းအဝန္းရဲ႕ တန္ဖိုးကို ႏိုင္ငံတကာက ျမင္ေအာင္၊ အေမရိကန္ လူ႔အသိုင္းအဝန္းရဲ႕ တန္ဖိုးက ဒီမိုကေရစီေပါ့၊ ဒါကို ေဖာ္ေဆာင္ႏုိင္ရမယ္၊ အစိုးရကိုလည္း ဘက္ေပါင္းစံုက ေဝဖန္ႏုိင္ရမယ္၊ အႀကံျပဳႏုိင္ရမယ္၊ အစိုးရဲ႕ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရး သက္သက္ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ ဒီ ခ်ာတာထဲမွာ ေရးထားတယ္၊ ဒါကို ဦးေက်ာ္ဆန္းကို ရွင္းျပလိုက္တယ္။
က်ေနာ္တို႔ေတြကPublic Service ေပါ့၊ Commercial Service မဟုတ္ဘူး။ Public Service ဆိုတာက အစိုးရရဲ႕ ေထာက္ပံ့ မႈနဲ႔၊ ဒါမွမဟုတ္ လူထုထဲက အလွဴရွင္ေတြရဲ႕ ေထာက္ပံ့မႈနဲ႔ ရပ္တည္ၿပီး အလုပ္လုပ္တယ္၊ အျမတ္အစြန္းမယူဘဲ လူထုကို သတင္းေပးတယ္။ သေဘာက BBC လိုပဲ၊ သူလည္း ၿဗိတိန္ ပါလီမန္ကေန ေပးတဲ့ ေငြေၾကးနဲ႔ လူထုကို သတင္းေတြ ေပးရတာ။ ေၾကာ္ျငာမပါဘူး။ အစိုးရေထာက္ပံ့တယ္၊ ဒါေပမယ့္ အစိုးရရဲ႕ ဝါဒျဖန္႔တဲ့၊ အစိုးရအသံုးခ်ခံ မဟုတ္ဘူး။ ဒါကို သူ႔ကို သိေစခ်င္လို႔ က်ေနာ္တုိ႔ ခ်ာတာကို ေပးလိုက္တာ။
ေမး။     ။ မီဒီယာနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဦးေက်ာ္ဆန္းက အမာလိုင္းလို႔ ေျပာၾကတယ္။ အဲဒါကို ဘယ္လိုထင္လဲ။ ကိုသန္းလြင္ထြန္းနဲ႔ ေတြ႕တဲ့အခါမွာ ျမင္ရတဲ့ ပံုစံေပါ့။
ေျဖ။     ။ သူ႔မွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲခ်င္တဲ့ ဆႏၵေလး ရွိတယ္လို႔ေတာ့ က်ေနာ္ျမင္တယ္ဗ်။ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ သူက က်ေနာ့္ကိုေမးတယ္။ ျမန္မာ့အလင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္လိုျမင္လဲတဲ့။ ျမန္မာ့အလင္းကို ဖတ္ျဖစ္လား၊ ဒီ သတင္းစာေတြကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲခ်င္ရင္၊ ပိုေကာင္းခ်င္ရင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲေပါ့။ က်ေနာ္ကလည္း ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာလိုက္တယ္။ ဝန္ႀကီးေမးလာလို႔ က်ေနာ္ေျပာမယ္လို႔၊ ဒီဟာကို VOA ဌာနမႉးအေနနဲ႔ က်ေနာ္ ေျပာတာမဟုတ္ဘူး၊ ဂ်ာနယ္လစ္ တေယာက္ အေနနဲ႔ က်ေနာ္ေျပာတာလို႔၊ ဝန္ႀကီးတို႔ သတင္းစာေတြက အစိုးရ ေဂဇတ္၊ အစိုးရရဲ႕ ျပန္တမ္းလို႔၊ ဒါ သတင္းစာ မဟုတ္ဘူး၊ ဘာျဖစ္လို႔လဲ ဆိုေတာ့ ဝန္ႀကီးတုိ႔ဆီမွာ သတင္းလည္း သတင္းအေလ်ာက္ မဟုတ္ဘူး၊ အစိုးရက ေျပာခ်င္တဲ့၊ ေဖာ္ျပခ်င္တဲ့ ျပန္တမ္းေတြနဲ႔ ေရာေနတယ္လို႔။
ႏုိင္ငံတကာမွာ အစိုးရရဲ႕ အာေဘာ္ကို ထင္ဟပ္တဲ့ သတင္းစာရွိတယ္၊ စီးပြားေရးသမားေတြရဲ႕ အာေဘာ္ကို ထင္ဟပ္တဲ့ သတင္းစာေတြရွိတယ္၊ ႏုိင္ငံေရး ပါတီေတြရဲ႕ အာေဘာ္ေတြကို ထင္ဟပ္တဲ့ သတင္းစာေတြရွိပါတယ္၊ ဒါေပမယ့္ အာေဘာ္နဲ႔ သတင္းနဲ႔က ခြဲထားၾကတယ္၊ ဝန္ႀကီးတို႔ဆီမွာေတာ့ ခြဲထားတာ မေတြ႕ရဘူး။ ဒီေတာ့ ဒီလိုမ်ိဳးခြဲမထားဘူးဆိုရင္ ဖတ္တဲ့သူေတြ အေနနဲ႔ ႏုိင္ငံေတာ္ ျပန္တမ္း၊ အစိုးရေဂဇတ္အေနနဲ႔ပဲ လက္ခံေနမွာပဲ၊ သတင္းစာတခု အေနနဲ႔ေတာ့ လက္ခံမွာမဟုတ္ဘူးလို႔။ အဲဒီေတာ့ တကယ္လို႔သာ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ လြတ္လပ္တဲ့ သတင္းစာေတြ တကယ္ေပၚလာၿပီဆိုရင္ေတာ့ ဝန္ႀကီးတို႔ သတင္းစာေတြ ဒုကၡေရာက္လိမ့္မယ္ လို႔၊ အဲဒီအတုိင္းပဲ ေျပာခဲ့တယ္။
ေမး။     ။ ျပည္တြင္းမွာ ဝန္ႀကီး ဦးေက်ာ္ဆန္းနဲ႔ ေတြ႕ၿပီး အထဲမွာ FM လႊင့္ဖို႔ကိစၥ ေျပာခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ အဲဒီကိစၥ ေျပလည္ခဲ့လား။
ေျဖ။     ။ ေျပလည္တယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတယ္။ အဓိကကေတာ့ က်ေနာ္တုိ႔လႊင့္ေနတဲ့ အစီအစဥ္ေတြထဲမွာ ႏုိင္ငံတကာသတင္း၊ အဂၤလိပ္စာပို႔ခ်ခ်က္၊ က်န္းမာေရး၊ သိပၸံနည္းပညာ၊ အေမရိကန္တခြင္ စသည္ျဖင့္ ေကာင္းႏုိးရာရာေတြကို က်ေနာ္တို႔ကေန ပို႔ေပး၊ ျမန္မာ့ရုုပ္ျမင္သံၾကားမွာျဖစ္ျဖစ္၊ ျမန္မာ့အသံမွာျဖစ္ျဖစ္၊ ျပည္တြင္းမွာ ရွိေနတဲ့ FM station ေတြမွာ ျဖစ္ျဖစ္ လႊင့္ေပးဖို႔ ဝန္ႀကီးက သေဘာတူတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔က ဒီလိုအရင္ အလားတူလုုပ္တာေတြ ရွိေနတယ္။ ဥပမာ – VOA အေနနဲ႔ အင္ဒိုနီးရွားမွာ၊ ကေမၻာဒီးယားမွာ၊ ေနာက္ ခ်င္းမုိင္မွာေတာင္ က်ေနာ္တို႔ အလားတူ လုပ္ေနတာေတြ ရွိတာပဲ။ ခ်င္းမုိင္မွာဆို ေရႊ႕ေျပာင္းအလုပ္သမားေတြအတြက္ ထပ္ဆင့္ လႊင့္ေပးေနတာေတြေပါ့၊ ဒီလို အလားတူ လုပ္ေနတာေတြကို တဘက္နဲ႔တဘက္ သေဘာတူညီခ်က္ (MOU) ဘယ္လိုထိုးလဲ ဆိုတာကို ၾကည့္ခ်င္တယ္။ ဒီေတာ့ က်ေနာ္က ဝါရွင္တန္ ျပန္သြားၿပီးရင္ အဲဒါေလးေတြကို သူတို႔ကို ပို႔ေပးရမယ္။
သူတို႔ကေလ့လာၿပီး သေဘာတူတယ္ဆိုရင္ ဒီဘက္က ဘန္ေကာက္မွာထုိင္တဲ့ Regional Marketing Officerကို ေခၚသြားၿပီး ေနာက္တေခါက္ ထပ္သြားရမယ္။ ဒီတေခါက္က ဘာလုပ္မယ္ မွန္းေတာင္ မသိေသးဘူး။ ေျမစမ္း ခရမ္းပ်ိဳးအေနနဲ႔ နားေထာင္ဖို႔ သြားတာပဲ။ ဒါေပမယ့္ သေဘာတူလာၿပီ ဆိုေတာ့ ေနာက္တေခါက္ကေတာ့ ဒါကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႔ လုပ္ရမွာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ျပည္တြင္းမွာ VOA သတင္းေထာက္ ထားဖို႔၊ ရံုးခန္းဖြင့္ဖို႔ ဆိုတာေတြကိုေတာ့ ဝန္ႀကီးက ျဖည္းျဖည္းေပါ့ လို႔ပဲ ေျပာတယ္။
ေမး။     ။ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဘယ္လိုထင္လဲ၊ က်န္တဲ့ ေရဒီယို စေတရွင္ေတြ အမ်ားႀကီးရွိရဲ႕သားနဲ႔ ဘာလို႔ VOA နဲ႔ ေရြးေတြ႕တယ္ ထင္လဲ။
ေျဖ။     ။ က်ေနာ္ထင္တာကေတာ့ အေႏွးနဲ႔အျမန္ ဆိုသလို လာမွာပဲလို႔ထင္တယ္။ က်ေနာ္သိသေလာက္ေတာ့ BBC လည္း ႀကိဳးစားေနတာပဲ၊ ၾသစေၾတးလ်မွာရွိတဲ့ ABC ဆိုလည္း ျမန္မာျပည္ထဲဝင္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနတာပဲ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ေရဒီယို စေတရွင္ေတြရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္က ကိုယ္လႊင့္ေနတဲ့ အစီအစဥ္ေတြကို ျပည္တြင္းမွာမ်ားမ်ားစားစား ပိုၾကားဖို႔ေလ။ အခု ေလာေလာဆယ္က Short Wave (SW) ေတြနဲ႔ လႊင့္ေနၾကတယ္၊ ဟုတ္ေနေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရရွည္မွာ SW ေတြ ေပ်ာက္သြားေတာ့မွာ။ အဲဒီအခါက်ရင္ Medium Wave ေတြ၊ FM ေတြပဲ က်န္ခဲ့ေတာ့မယ္။ အခု ႏုိင္ငံတကာမွာ လုပ္ေနတာက သက္ဆုိင္ရာ ႏိုင္ငံေတြမွာ ရွိေနတဲ့ Medium Wave station ေတြ FM station ေတြနဲ႔ ပါတနာ ပံုစံမ်ိဳးလုပ္ၿပီး ကိုယ့္အစီအစဥ္ေတြကို လႊင့္ရတဲ့ အလားအလာ ျဖစ္ေနၿပီေလ။
အဲဒီေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာလည္း အဲဒီလို မလုပ္ႏုိင္ေသးလို႔သာ က်ေနာ္တို႔က SW ကို သံုးေနရတာ။ ခ်န္ထားရတာ။ ဒါေပမယ့္ အေမရိကားမွာလည္း ေအာ္လွၿပီ။ SW Broadcasting က တကယ္ေတာ့ ေစ်းႀကီး တယ္ဗ်။ ဟိုးတုန္းက ဆိုရင္ ႏုိင္ငံတကာကို SW နဲ႔ လႊင့္ေနတာဆိုေတာ့ မေထာင္းသာဘူး။ ဥပမာ က်ေနာ္တို႔ ျမန္မာႏုိင္ငံ တခုတည္းကို မဟုတ္ဘဲ ထုိင္းႏုိင္ငံကိုလည္း SW နဲ႔ လႊင့္တယ္၊ တရုတ္ကို၊ ကာဇက္စတန္တို႔ ဘာတို႔ကိုလည္း လႊင့္ေနတယ္။ စေတရွင္ တခုတည္းကေနၿပီး ႏုိင္ငံေတြ အမ်ားႀကီးကို လႊင့္ေနတာဆိုေတာ့ အဆင္ေျပတယ္။ ဒါက ကိုက္တယ္။ ဒါေပမယ့္ တျဖည္းျဖည္းနဲ႔ အဲဒီႏုိင္ငံေတြက ျဖတ္လိုက္ေတာ့ SW လႊင့္တဲ့ ႏုိင္ငံက နည္းသြားၿပီ။ ျမန္မာ တႏုိင္ငံတည္း အတြက္ေတာ့ SW စေတရွင္ႀကီးတခုကို VOA က တည္ေဆာက္ မထားႏုိင္ေတာ့ဘူး။ ၾကာရင္ေပ့ါ။
က်ေနာ္တုိ႔က ဆက္ၿပီးေတာ့ လႊင့္ခ်င္တယ္ ဆိုရင္ေတာ့ Local partnership ေတြကို ရွာရတာပဲ။ ဒီနအခ်ိန္မွာ အခြင့္အေရး ေပးလာေတာ့ က်ေနာ္တို႔ သြားညႇိၾကတယ္။ ညႇိတဲ့ ေနရာမွာေတာ့ ေလာေလာဆယ္မွာ ကိုယ္လိုခ်င္သေလာက္ေတာ့ ဘယ္ရမလဲ။ ျမန္မာ အစိုးရက်ေတာ့ ေလာေလာဆယ္မွာ သူ႔နည္းသူ႔ဟန္နဲ႔ Sensitivity က ရွိေနေသးေတာ့ က်ေနာ့္ အစီအစဥ္ထဲမွာ ျမန္မာနဲ႔ ပတ္သက္တာကိုေတာ့ လိုခ်င္ေသးတဲ့ပံု မေပၚဘူး။ က်ေနာ္ကလည္း သိပ္ၿပီး တြန္းအားမေပးပါဘူး။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ ရသေလာက္ပဲေပါ့။
ေမး။     ။ ျမန္မာျပည္တြင္းမွာ ပုဂၢလိက ေန႔စဥ္သတင္းစာေတြ လုပ္ခြင့္ရေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ သတင္းေတြလည္း ထြက္ေနတယ္၊ ကိုသန္းလြင္ထြန္း ေတြ႕ခဲ့တဲ့သူေတြ ထဲမွာလည္း သတင္းစာလုပ္ခြင့္ရဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ေနတဲ့ ထုတ္ေဝသူေတြ၊ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ေတြ ပါတယ္ဆိုေတာ့ အဲဒီကိစၥကိုေကာ ဘယ္လိုထင္လဲ။ နီးၿပီလို႔ထင္လား။
ေျဖ။     ။ အဲဒါကေတာ့ ေကာလာဟလေတြပဲ။ လူတုိင္းကေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိၾကမွာေပါ့ေနာ္။ က်ေနာ္လည္း ေကာလာဟလ အမ်ိုးမ်ိဳးၾကားခဲ့တာပဲ။ ဂ်ာနယ္တုိက္ႀကီးေတြက တိတ္တိတ္ကေလး ႀကိတ္ညႇိေနတယ္၊ ေန႔စဥ္သတင္းစာ ထုတ္ဖို႔ ျပင္ဆင္ေနတယ္ ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့။ ခင္ဗ်ားတို႔လည္း ၾကားမွာပါ။ က်ေနာ္လည္း ဝန္ႀကီးဦးေက်ာ္ဆန္းကို ေမးလိုက္ ပါတယ္။ ပုဂၢလိက ေန႔စဥ္သတင္းစာ ထုတ္ခြင့္ေပးဖို႔ အေျခအေန ဘယ္လိုရွိလဲေပါ့၊ အဲဒီလိုေမးေတာ့ သူက လုပ္လာပါ လိမ့္မယ္ ျဖည္းျဖည္းေပါ့လို႔ပဲ ေျဖသြားတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္နဲ႔ေတြ႕တဲ့ကိစၥမွာ ဒီလိုဟာေတြထက္ က်ေနာ္တို႔ အလုပ္ကိစၥကို ေသခ်ာ ေျပာျဖစ္တာ ပိုမ်ားတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ရတဲ့အခ်ိန္မွာ ဒီလို က်ယ္ျပန္႔တဲ့ သတင္းစာလြတ္လပ္ခြင့္တို႔ ဘာတို႔ ေျပာၿပီးေတာ့ မလိုအပ္ဘဲနဲ႔ ျငင္းခုန္ေနတာထက္၊ က်ေနာ့္အလုပ္ပဲ ေျပာျဖစ္တယ္။ သူ႔ကို က်ေနာ္ အင္တာဗ်ဴးလုပ္တာလည္း မဟုတ္ဘူးေလ။ သူ႔အေနနဲ႔လည္း သူ႔ဘက္က လိုခ်င္တာေတြ ေျပာတယ္၊ က်ေနာ့္ဘက္ကလည္း လုပ္ေပးႏုိင္တာ၊ လိုခ်င္တာ ေျပာတယ္၊ ဒါပါပဲ။
ေမး။     ။ အလုပ္ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အစီအစဥ္ေတြ ျဖစ္ဖို႔ အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ ၾကာလိုက္လဲ။
ေျဖ။     ။ မၾကာဘူး။ ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ က်ေနာ္တို႔ဆီက ေဒၚခင္စိုးဝင္းသြားတယ္၊ အဲဒီလို သြားတဲ့အခ်ိန္မွာ ေဒၚခင္စိုးဝင္းကို သူလည္း ေျပာပံုရပါတယ္။ ခင္ဗ်ားတို႔ အျပင္ကလူေတြလည္း က်ေနာ္တုိ႔ကို ကူဖို႔လိုတယ္ ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့။ အဲဒီလို ရင္းရင္းႏွီးႏွီး ေျပာတဲ့ အခါ က်ေတာ့ အျပင္ကကူဆိုရင္ေတာ့ က်မတို႔ဌာနမႉးေတြ ဘာေတြေခၚၿပီးေတာ့ စီစဥ္မွျဖစ္မယ္၊ အဲဒီကိစၥ စီစဥ္မလား လို႔ ေမးလိုက္ေတာ့ ျဖစ္ပါတယ္ က်ေနာ္တို႔လုပ္ေပးတာေပါ့ လို႔ ျပန္ေျပာတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္း မဆက္သြယ္ျဖစ္ဘူး။ ေနာက္ပိုင္း ဘာလီမတုိင္ခင္ကိစၥ ေလးေတြက်မွ သတင္းေထာက္ေတြ ပံုမွန္လာဖို႔ ကိစၥဘယ္လိုလဲ၊ က်မတို႔ ဌာနမႉးနဲ႔ ဆက္သြယ္ေတာ့မလားလို႔ ေမးေတာ့မွ သူ႔ဘက္က စီစဥ္လိုက္ပါဆိုၿပီးညႊန္ၾကားလိုက္တာ။ ဘာမွ သိပ္မၾကာလိုက္ပါဘူး။ ဌာနတုိင္း ခ်ဥ္းကပ္ေနတာပါပဲ။ က်ေနာ္တို႔ ေရဒီယုိ ဌာနႀကီးေတြတင္ မကဘဲ ခင္ဗ်ားတို႔ ျပည္ပ မီဒီယာေတြပါ ခ်ဥ္းကပ္ ေနတယ္လို႔ ၾကားခဲ့ပါတယ္။ က်ေနာ္ကေတာင္ ေနာက္က်ခ်င္က်ေနပါဦးမယ္။
ေမး။     ။ ျပည္ပက မီဒီယာေတြကလည္း ျပည္တြင္းကို ဝင္ခ်င္ေနၾကတယ္ ဆိုတဲ့ အသံေတြ ထြက္ေနတယ္ဆိုေတာ့ ဒီကိစၥေကာ ၂၀၁၅ မတုိင္ခင္ ျဖစ္လာႏုိင္မယ္ ထင္လား။
ေျဖ။     ။ ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။ က်ေနာ္ထင္တာေတာ့ တခုၿပီး တခု ဝင္လာၾကမွာပါ။ VOA တခုတည္းကိုေတာ့ သီးသန္႔ႀကီး ေပးတယ္လို႔ က်ေနာ္ မထင္ပါဘူး။ က်ေနာ္ ပထမ စိတ္ထဲမွာထင္တာက အားလုံးနဲ႔ စုၿပံဳၿပီး ေတြ႕ရမယ္ေတာင္ထင္တာ။ တေယာက္တည္းလို႔ မထင္ဘူးေလ။
ေမး။     ။ FM လို ထပ္ဆင့္အသံလႊင့္ခြင့္ ရမယ္ဆိုတာ နည္းတဲ့ အခြင့္အေရးမဟုတ္ဘူးေလ။ ဒီအေပၚမွာ ကိုသန္းလြင္ထြန္း ဘယ္လို ခံစားရလဲ။
ေျဖ။     ။ ဒါက လက္ေတြ႕ မျဖစ္ေသးဘူးေလ။ လုပ္ရမယ့္ အဆင့္ေတြ အမ်ားႀကီး က်န္ပါေသးတယ္။ သူတို႔ရဲ႕ အစီအစဥ္ေတြ လုိက္ျပတယ္၊ ဘယ္လိုလႊင့္တယ္ ဘာညာက်ေနာ္ လိုက္ၾကည့္တယ္။ က်ေနာ္ျပန္သြားၿပီး MOU ေတြ ပို႔လိုက္လို႔ သူတို႔ သေဘာတူရင္ ေနာက္တေခါက္ ျပန္လာၿပီး လက္မွတ္ထိုးရမယ္။ လိုတာေတာ့ လုိေသးတယ္၊ တလ ႏွစ္လနဲ႔ အေကာင္ အထည္ ေဖာ္ဖို႔ေတာင္ မလြယ္ေသးဘူး။ ေနာက္တခုက နည္းပညာ ျပႆနာလည္းရွိေသးတယ္။ FM ဆိုတာကလည္း တကယ္ေတာ့ Semi government ဗ်။ လြတ္လပ္မႈ လုံးလံုးရွိတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ သူတို႔ သီခ်င္းေတြဖြင့္တယ္၊ စကားဝိုင္းေလးေတြ သူတို႔ဘာသာ ဖန္တီးတယ္။ ႏုိင္ငံတကာသတင္း၊ ရီဂ်င္နယ္ သတင္းေတြက်ေတာ့ သူတို႔မွာ capacity မရွိေတာ့ ဂ်ာနယ္ေတြကဟာေတြ ယူၿပီး ျဖတ္ေတာက္ ဖတ္တာေတြ လုပ္တာ ေတြ႕ရတယ္။
ဒါေပမယ့္ ျပည္တြင္း သတင္း က်ေတာ့ ဗဟို ခ်ဳပ္ကိုင္တဲ့ စနစ္ျဖစ္သြားတယ္။ ေနျပည္ေတာ္ကေန ေန႔လယ္ ၁ နာရီနဲ႔ ည ၈ နာရီမွာ သတင္းေတြပို႔ေပးတာ ရွိတယ္။ အဲဒါကို လႊင့္ေပးရတယ္။ အဲဒီလို ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ရွိတယ္။ က်ေနာ္တုိ႔ရဲ႕ အစီအစဥ္ ေတြကိုလည္း က်ေနာ္တို႔က FM ေတြမွာ လႊင့္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ က်ေနာ္တို႔ဟာေတြကို ေနျပည္ေတာ္ကို ပို႔ေပးရမယ္၊ ေနျပည္ေတာ္ ကေနမွတဆင့္ နည္းနည္းေတာ့ ၾကည့္ဦးမယ္ေပါ့။ ေလာေလာဆယ္ေတာ့ လုပ္ဦးကြာ ဆိုတာမ်ိဳး လႊတ္ေပးမယ္ ဆိုတဲ့သေဘာပဲ။ အရင္ကဆို CNN တို႔ဘာတို႔ကို ျဖတ္တာရွိတယ္၊ ခုေတာ့ မျဖတ္သေလာက္ပါပဲ။ က်ေနာ္ သူတုိ႔ရဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္ခန္းထဲ သြားၾကည့္တယ္။ လူေလး ၂ ေယာက္ေလာက္နဲ႔ လုပ္ေနတာပဲ။ ဘာရယ္မွ မဟုတ္ေတာ့ဘူး၊ အဓိကက အဝတ္အစားတို႔ ဘာတို႔ ၾကည့္တယ္။ ဥပမာ – CNN ကလာတာမွာ ဘီကီနီေတြ သိပ္မ်ားေနတယ္ဆိုရင္ ျဖတ္ပစ္တယ္ဗ်ာ အဲဒီေလာက္ပါပဲ။ ျမန္မာ့ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ မကိုက္ဘူး ဆိုတာေတြေပါ့။ ေနာက္ CNN ကေန ထပ္ခါထပ္ခါ လႊင့္ေနတဲ့ ျမန္မာနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းေတြဆို ျဖတ္ပံုရတယ္၊ ပထမ တေခါက္ေတာ့ လြတ္ခ်င္လြတ္မွာေပါ့ေလ။ လြတ္လည္း လြတ္တယ္နဲ႔ တူတယ္။ မေၾကာ္ျငာဘဲ လႊတ္လိုက္တာမ်ိဳးေတြ ရွိတာကိုး။
ေမး။     ။ ျပည္တြင္းကလူေတြက ျပည္ပက DVB ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ BBC ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တျခား CNN တို႔ဘာတို႔လည္း ၾကည့္တာက ျမန္မာသတင္းကို ပိုၾကည့္တာဆိုေတာ့ ျပည္တြင္းမွာ ဒီအပိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေတာ့ လိုေသးတယ္လို႔ ေျပာခ်င္တာလား။
ေျဖ။     ။ လိုေသးတာေပါ့။ ၾကည့္တာမေျပာနဲ႔ က်ေနာ့္ဆီကဆိုရင္လည္း ေရဒီယုိေတာင္ ဝင္ဖို႔ မလြယ္ေသးဘူးဗ်။ မျဖစ္ႏုိင္ေသးဘူး။ ခုနက ေျပာတဲ့ ကမၻာ့သတင္းလို ဟာမ်ိဳးေပါ့။ ကမၻာ့သတင္းကလည္း ျပည္တြင္းမွာ ေျပာရရင္ capacity သိပ္မရွိေသးဘူးေလ။ ဒီေလာက္လုပ္ရရင္ပဲ မဆိုးဘူးလို႔ ေျပာရမွာေပါ့။ ျပည္တြင္းမွာ လုပ္ေနတဲ့ ကမၻာ့သတင္းဆိုတာက သူတို႔မွာ အျပည့္မလုုပ္ႏုိင္ေသးဘူး။ ေနာက္ သူတို႔လုပ္ေနတဲ့ ပံုစံက CCTV ရုပ္သံ သတင္းေတာင္မွပဲ သတင္းမလာခင္ ဖတ္ျပတဲ့သူက သတင္းတပုဒ္လံုးကို ဘာသာျပန္ၿပီး ဖတ္ျပလိုက္တယ္၊ ၿပီးေတာ့ ေနာက္ကေန သတင္းတပုဒ္လံုးကို အစအဆံုး ထိုးျပလိုက္တယ္။ သူတုိ႔ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုလုပ္ေနတယ္ဆိုတာ က်ေနာ္ေတာ့ နားမလည္ဘူးဗ်။ အဲဒါမ်ိဳးေတြ ျပဳျပင္ဖို႔ေတာ့ က်ေနာ္ အႀကံေပးခဲ့တယ္။
ေမး။     ။ ျပည္တြင္း မီဒီယာေတြေကာ ဘယ္လို အေျခအေနရွိလဲ။ ဒီႏွစ္ထဲမွာလည္း အရင္ထက္ ေတာ္ေတာ္ေလး ေရးခြင့္ရေနၿပီလို႔ ထင္တယ္ေလ။
ေျဖ။     ။ သူတို႔လည္း ေရးေတာ့ ေရးတယ္ဗ်။ ဒါေပမယ့္ စိတ္ဝင္စားစရာ ေကာင္းတယ္ ျငင္းခုန္ပြဲေလး တခုလည္း က်ေနာ္ ေတြ႕ခဲ့တယ္။ ဘယ္သူနဲ႔ ဘယ္သူလဲ ဆိုတာေတာ့ က်ေနာ္မေျပာေတာ့ဘူးဗ်ာ။ တေယာက္က ေျပာတယ္ဗ် အခုက အေျခအေန ေတာ္ေတာ္ ေကာင္းတယ္ေပါ့ေနာ္၊ ေနာက္ပိုင္းမွာ မီဒီယာဥပေဒလည္း ထြက္လာေတာ့မယ္ ဆိုေတာ့ မီဒီယာ ဆင္ဆာ အပိုင္း လံုးဝ ေပ်ာက္သြားမယ္ေပါ့၊ ထုတ္တင္ ဆိုတဲ့ေနရာမွာလည္း တကယ္တန္း ဖတ္ေနတဲ့သူက ၁၇ ေယာက္ပဲ ရွိတယ္ေပါ့ေလ၊ အဲဒီ ၁၇ ေယာက္က တကယ္တမ္းက်ေတာ့ က်က်နန ဖတ္ႏုိင္တာမဟုတ္ပါဘူး၊ ဒီလိုပဲ ၾကည့္ၿပီး လႊတ္ေပး လိုက္တာပါဗ်ာတဲ့၊ သူတို႔ဆိုရင္ ျပႆနာမရွိဘူးတဲ့ အဲဒီလူက က်ေနာ့္ကို ေျပာေနတယ္။
အဲဒီအခ်ိန္မွာ ေနာက္တေယာက္က ဝင္ၿပီးေတာ့ ဒါကေတာ့ လူကြာတာကိုးဗ်တဲ့။ စကားမ်ားၾကတာေပါ့ဗ်ာ။ အဲဒီ ဒုတိယလူက ေျပာတာက ရတဲ့သူေတြဆိုရင္ NLD ဆိုၿပီး ေရးတယ္၊ ရေနၾကတယ္၊ သူတို႔က်ေတာ့ မွတ္ပံုမတင္ရေသးေသာ NLD ဆိုၿပီး နာမ ဝိေသသနႀကီး ထည့္ထည့္ ေရးရတယ္တဲ့။ သိသိႀကီးနဲ႔ ေအာင့္သက္သက္ႀကီး လုပ္ေနရတယ္တဲ့။ ဒါကဥပမာေပါ့ေနာ္၊ တျခားဟာေတြ ရွိေသးတယ္ ဆိုၿပီး အျပန္အလွန္ေျပာေနၾကတာ ၾကားခဲ့ရတယ္ဗ်။ အဲဒီေတာ့ ေရးခြင့္ ရမရ ဆိုတဲ့ ေနရာမွာလည္း နည္းနည္းေလးေတာ့ လူေပၚမွာ မူတည္တယ္လို႔ ေျပာရမလား မသိဘူးဗ်။ တခ်ိဳ႕ကလည္းပါးပါးေလး လုပ္တယ္၊ တခ်ိဳ႕ကလည္း အဆက္အသြယ္နဲ႔ ရဲရဲတင္းတင္း လုပ္ေနၾကတာေလးေတြ ရွိတာေပါ့ဗ်ာ။
ေမး။     ။ အခုအခ်ိန္မွာ အင္တာနက္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္း ျပည္တြင္းမွာ ေတာ္ေတာ္ေလး က်ယ္ျပန္႔လာၿပီဆိုေတာ့ ဂ်ာနယ္ေတြက သတင္းေတြကို ခ်က္ခ်င္း တင္လာတာေတြ ရွိလာတယ္၊ အဲဒီေတာ့ ျပည္ပမီဒီယာေတြ မရွိႏုိင္ေတာ့ဘူး၊ တခ်ိဳ႕လည္း ရွိရဦးမယ္ဆိုတဲ့ အျငင္းပြားမႈေလးေတြ ၾကားလာရတယ္။ ကိုသန္းလြင္ထြန္းအေနနဲ႔ အဲဒါကို ဘယ္လိုျမင္လဲ။ ဂ်ာနယ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားေပမယ့္ အင္တာနက္ဥပေဒက ေသခ်ာမရွိေသးေတာ့ ျပည္တြင္းက ျမန္ဆန္လာတာမ်ိဳး တကယ္ ရွိေနၿပီထင္လား။
ေျဖ။     ။ လက္ရွိအခ်ိန္မွာေတာ့ ျမန္မာျပည္မွာက လုပ္ရကိုင္ရတာ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြ ရွိေနတယ္ဗ်။ တကယ္တမ္း လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ခ်င္တယ္ ဆိုရင္ေတာ့ အျပင္ကပဲ လုပ္ရဦးမွာပဲ က်ေနာ့္စိတ္ထဲ ထင္တာ ေျပာတာ။ တခုရွိတာက အျပင္က လုပ္တဲ့ေနရာမွာလဲ ကိုယ္နဲ႔သိတဲ့သူ၊ ကိုယ့္အဆက္အသြယ္ေလး တေယာက္ ႏွစ္ေယာက္ကိုပဲ မွီခိုၿပီး လုုပ္တယ္၊ ထိေတြ႕မႈ ဘက္ေပါင္းစံု မရွိဘူးဆိုရင္ေတာ့ အမွားအယြင္းေတြ ရွိမွာေပါ့။ အမွားအယြင္းကလည္း ေသခ်ာေပါက္ ရွိမွာပဲ။ ျပည္ပကေန တယ္လီဖုန္းနဲ႔ပဲ လုပ္ေနရတယ္၊ ဖုန္းနဲ႔ စကားေျပာတယ္ ဆိုတာကလည္း တကယ္တမ္း နာရီဝက္ အျပင္ ပိုမေျပာ ႏုိင္ဘူးေလ။အထဲထဲမွာေတာ့ ျမင္ရတယ္၊ သိုင္းသိုင္းဝိုင္းဝိုင္း လွည့္ပတ္ေျပာႏုိင္တယ္ဆိုေတာ့ တူေတာ့ မတူဘူးေပါ့။ သတင္းပိုင္း ဆိုင္ရာမွာ ေျပာတာပါ။ ဒါေပမယ့္ လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အႏၱရာယ္ကင္းကင္းနဲ႔ လုပ္ႏုိင္တဲ့ေနရာက်ေတာ့ ျပည္ပက အားသာခ်က္ ရွိတာေပါ့။
ဒါေပမယ့္ တခုရွိတာက ဂ်ာနယ္ေတြကေတာ့ အခုထိ တပတ္ ေနာက္က်ေနတုန္း ဆိုတာကလည္း ရွိေနေသးတယ္။ ေရးခြင့္ မရေသးတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ ရွိေနေသးတယ္။ ဥပမာ တိုင္းရင္းသား ေဒသ စစ္ပြဲေတြကိစၥေတြေပါ့။ ျပည္ပ မီဒီယာ ေတြလည္း တေန႔ ျပည္တြင္း ဝင္ရမွာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဟိုဟာ မေရးရဘူး၊ ဒီဟာ မေရးရဘူး ရွိေနတဲ့ အခ်ိန္ ဝင္သြားရင္ေတာ့ မဟုတ္ေသးဘူးေပါ့ဗ်ာ။ လိုက္ကန္႔သတ္ေနရင္ေတာ့ မဝင္ၾကနဲ႔ေပါ့။
ေနာက္တခုက အပတ္စဥ္ ဂ်ာနယ္ေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေျပာျဖစ္တာရွိတယ္။ သတင္းသမားေတြ အားလံုးနဲ႔ ဆံုတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ မေျပာျဖစ္ဘူး၊ လူတေယာက္တည္းနဲ႔ေတာ့ ေျပာျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဘာလဲဆိုေတာ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ ေန႔စဥ္သတင္းစာ ေပၚလာၿပီဆိုရင္ ေန႔စဥ္သတင္းစာကို လုပ္ႏုိင္တဲ့သူေတြကေတာ့ အပီအျပင္လုပ္ၾကေတာ့မယ္။ အဲဒီအခါက် ဂ်ာနယ္ေတြရဲ႕ က႑က ေမွးမွိန္ လာလိမ့္မယ္ဗ်။ ဒီ ျပႆနာရွိသြားၿပီဆိုရင္ ဂ်ာနယ္ေတြက ေသေသခ်ာခ်ာ အႏွစ္ျပည့္ျပည့္နဲ႔ တပတ္စာကို ေသခ်ာ ေရးျပ ႏိုင္တာေလာက္ပဲ က်န္ခဲ့လိမ့္မယ္။ အခုလို အဲဒီေလာက္မ်ားတဲ့ ဂ်ာနယ္ေတြ ဆက္ရွင္သန္ဖို႔ေတာ့ မလြယ္ေတာ့ဘူး။ သူတို႔အခ်င္းခ်င္း ေပါင္းရင္ေပါင္း၊ ဒါမွမဟုတ္ သူတို႔လူေတြက ေန႔စဥ္သတင္းစာေတြထဲ ဝင္သြားရင္ဝင္သြား၊ အဲဒီလိုပဲ ျဖစ္သြား လိမ့္မယ္။ က်ေနာ္ေတာ့ တကယ့္ သူေဌးႀကီးေတြက ေန႔စဥ္သတင္းစာကို အရမ္းစိတ္ဝင္စား ေနၿပီ၊ လုပ္ခြင့္ရဖို႔ ေခ်ာင္းေနၿပီ၊ ျပင္ဆင္ေနၿပီ ဆိုတာမ်ိဳးေတြလည္း ၾကားခဲ့ရတယ္။
ေမး။     ။ VOA အေနနဲ႔ေကာ ေပၚလစီေျပာင္းမလား။ အခုဆို အထဲမွာ FM ေတာင္ ထပ္ဆင့္လႊင့္ခြင့္ရေတာ့မွာ ဆိုေတာ့ေလ။
ေျဖ။     ။ VOA မွာက ဘာေပၚလစီမွ အစကတည္းက ရွိတာမွ မဟုတ္ဘဲ။ VOA လုပ္တာလဲ ခင္ဗ်ားတို႔ တျခားမီဒီယာေတြ လုုပ္သလိုပဲ၊ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္နဲ႔ သူ႔ ခ်ာတာနဲ႔ပဲ လုပ္ေနတာပဲ။ ေပၚလစီေတြခ်ၿပီး ျမန္မာအစိုးရကို တုိက္ဖ်က္ေရးတို႔ ဘာတို႔ ဆိုတာေတြလည္း ရွိတာမွမဟုတ္ဘဲ။ အေမရိကန္ရဲ႕ မူဝါဒကို အသားေပးၿပီးေဖာ္ျပေရး ဆိုတာမ်ိဳးလည္း မပါဘူး။ အေမရိကန္ရဲ႕ မူဝါဒေတြကို ဘက္ေပါင္းစံု၊ အလႊာေပါင္းစံုကေန ေဆြးေႏြး အႀကံျပဳေရး ဆိုတာမ်ိဳးပဲ ရွိတယ္။ ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ ဒီလိုအခြင့္အေရး ရလာလို႔လည္း ဘာေျပာင္းစရာမွမရွိဘူး၊ ကိုယ္လုပ္စရာရွိတာ လုပ္ေနမွာပဲ။ အခုဆိုရင္ ျပည္တြင္းက FM ေတြမွာ ျမန္မာသတင္းကလြဲလို႔ က်ေနာ္တို႔ရဲ႕ အစီအစဥ္တခ်ိဳ႕ကို လႊင့္ဖို႔ သေဘာတူညီခ်က္ရတယ္၊ လက္ေတြ႕ေတာ့ အေကာင္အထည္ မေဖာ္ႏုိင္ေသးဘူး။ အဲဒါကို က်ေနာ္ ဝမ္းသာအားရ လက္ခံတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဟိုကေန လႊင့္ေပးမယ္လို႔ ေရြးလိုက္တဲ့ အစီအစဥ္ေတြက အထူးသျဖင့္ အဂၤလိပ္စာ ပို႔ခ်ခ်က္လိုမ်ိဳး၊ က်န္းမာေရးကိစၥ၊ ဒါေတြက ျမန္မာျပည္မွာ FM ေတြကေန ပိုၿပီး က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ၾကားသင့္တာေတြ။
VOA ရဲ႕ မူလအစီအစဥ္က်ေတာ့ သူက တေန႔ကို ၃ နာရီခြဲ အသံလႊင့္ေပးေနတယ္။ အဲဒီအျပင္ကို ၂ နာရီခြဲ ထပ္ဆင့္ လႊင့္ေပးေနေတာ့ VOA က တေန႔ကို ၆ နာရီ လႊင့္ၿပီးသားပဲ။ ဟိုဟာက အျမတ္ထြက္တာ။ ဒီေတာ့ VOA က ေပၚလစီလည္း ေျပာင္းစရာမလိုဘူး၊ ရသမွ်ကို အျမတ္အေနနဲ႔ ယူရံုပဲ ရွိတယ္။ ဒီလို ေျပာပါမ်ားလို႔ က်ေနာ့္ကို မေပးေတာ့မွာေတာင္ ေၾကာက္တယ္။
ေျပာခ်င္တာက က်ေနာ္တို႔က ပံုမွန္ ၁ နာရီလႊင့္ေနတာရွိတယ္ ဆိုပါေတာ့။ အဲဒီအထဲကမွ ခုနက အစီအစဥ္ေတြကို ဆြဲထုတ္ၿပီး အထဲကို ပို႔လိုက္မွာ။ ဒီေတာ့ FM ေတြကလည္း တေန႔လံုး သီခ်င္းေတြခ်ည္းပဲ လႊင့္ေနမယ့္အစား အဲဒီေနရာမွာ က်ေနာ္တုိ႔ အစီအစဥ္ေလးေတြကို အစားထုိးေပးလိုက္မယ္။ က်ေနာ္တုိ႔အတြက္ေကာ၊ လူေတြအတြက္ေကာ ျမတ္တယ္။ အားလံုးက တျဖည္းျဖည္း လုပ္ယူၾကရမွာ။ ရွင္းရွင္းေျပာရရင္ ျပန္ၾကားေရးဝန္ႀကီးဌာနက လူေတြအေနနဲ႔လည္း မသိဘူးေတာ့ မဟုတ္ဘူး၊ သူတုိ႔ သိတာေတြရွိတယ္၊ ေဘာင္တခု ရွိေနလို႔သာ အဲဒီေဘာင္ထဲမွာ ေနေနၾကရတာေလ၊ လုပ္ပိုင္ခြင့္ တျဖည္းျဖည္း က်ယ္လာရင္ သူတို႔လည္း လုပ္ၾကမွာပါ။ လုပ္ခ်င္ကိုင္ခ်င္စိတ္ေတြ ရွိၾကပါတယ္။ ဒီလူေတြ အကုန္လံုးက ႏုိင္ငံတကာ သြားဖူးတယ္၊ သတင္းစာသင္တန္းေတြ တက္ဖူးၾကတာပဲ။ က်ေနာ္တုိ႔သြားေတာ့လည္း ေတာ္ေတာ္ေလး လႈိက္လႈိက္လွဲလွဲ ရွိပါတယ္။
ေမး။     ။ ဒါဆို ဒီခရီးစဥ္ကို ေအာင္ျမင္တယ္လို႔ ေျပာႏုိင္လား။
ေျဖ။     ။ အဲဒီေလာက္ႀကီး လက္မေထာင္ရင္ေတာ့ ျပႆနာ ရွိတယ္ဗ်။ အခုဟာက ဘာတခုမွ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ရ ေသးတာမဟုတ္ဘူးေလ။
ဝန္ႀကီးက သေဘာတူလိုက္ၿပီလို႔ ေျပာရတာကလည္း က်ေနာ္မေျပာရင္ ဘယ္သူမွ သိမွာ မဟုတ္တဲ့ အတြက္ ေျပာရတာ။ အဆင့္ တဆင့္ေတာ့ ျဖစ္လာခဲ့တယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။ အစက သူတို႔ေျပာတာ နားေထာင္ၾကည့္မယ္၊ က်ေနာ္လိုခ်င္တာ ေျပာၾကည့္မယ္၊ ရရင္လည္း ရ၊ မရရင္လည္းေန။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔နဲ႔ ေတြ႕ၾကည့္မယ္၊ အထဲထဲမွာ လူေတြနဲ႔ စကားေျပာခြင့္ရမယ္၊ ဒါ ကိုယ့္အတြက္ အျမတ္ပဲလို႔ဆိုၿပီး သြားတာ။ က်ေနာ္ လိုခ်င္တာထက္ နည္းနည္းပိုၿပီး ရခဲ့တယ္ေပါ့။ အခုဆို ရုပ္သံကိစၥပါ ပါတယ္၊ က်ေနာ္တို႔ ရုုပ္သံကလည္း တိုးခ်ဲ႕ဖို႔ လုပ္ေနတယ္။ ေန႔စဥ္ အစီအစဥ္ေတြ တိုးခ်ဲ႕မယ္။ ဒါေတြ ကိုလည္း ေရဒီယုိလုိပဲ ျဖတ္ၿပီး ယူခ်င္တယ္ဆိုတာမ်ိဳး ေျပာတယ္။
ေမး။     ။ ျပည္တြင္းက ျပန္လာၿပီ၊ မီဒီယာသမားေတြနဲ႔လည္း ေတြ႕ခဲ့ၿပီဆိုေတာ့ လက္ရွိ ျပည္ပမီဒီယာေတြကို ဘယ္လိုျမင္လဲ။
ေျဖ။     ။ ဒီေလာက္ႀကီးေတာ့ ေဝဖန္စရာ မရွိပါဘူး။ ခင္ဗ်ားတို႔ဆို က်ေနာ္တုိ႔ထက္ေတာင္ အနီးကပ္ ပိုလုပ္ႏိုင္ ၾကပါ ေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္ နည္းနည္း မ်က္ႏွာပူခဲ့ရတာ ေလးေတာ့ရွိတယ္။ ဒါက က်ေနာ္ လႊတ္ေတာ္ထဲ ေရာက္ေတာ့ လႊတ္ေတာ္ ဒုဥကၠ႒နဲ႔ စကားေျပာတဲ့အခါမွာ သူေျပာတာက ျပည္ပမီဒီယာေတြမွာ တခါတေလ အရမ္းလုပ္တာေတြ ရွိတယ္၊ ရည္ရြယ္ခ်က္ထားၿပီး လုပ္တာလား၊ ဘာလားေတာ့ မသိဘူးတဲ့။ မွားၿပီး ေဖာ္ျပရင္လည္း ျပင္ဆင္မႈ မေပးတာရွိတယ္တဲ့။
အဲဒီေတာ့ က်ေနာ္လည္း ေသခ်ာေျပာျပပါ ဘာလဲဆိုေတာ့၊ စခုန္တိမ့္ယိမ္းကိစၥကို သူ ေျပာတယ္ဗ်။ စခုန္တိမ့္ယိမ္းကို အက်ယ္ခ်ဳပ္ ခ်ခံထားရတယ္ ဆိုၿပီး ေရဒီယိုတခုက လႊင့္တယ္တဲ့၊ ဒါ နာမည္ ေျပာစရာ မလိုပါဘူး၊ အားလံုးသိပါတယ္။ အဲဒီလို လႊင့္တဲ့အခ်ိန္မွာ သူတို႔က စားပြဲဝိုင္းမွာထုိင္ၿပီး လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ေဆြးေႏြးေနတာ၊ စခုန္တိမ့္ယိမ္းအပါအဝင္ေပါ့၊ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ညဘက္ ေရဒီယိုက ၾကားလိုက္ရေတာ့ သူတို႔အားလံုးလည္း ရယ္ၾကတယ္ေပါ့။ ဒါေတြက အမွန္တကယ္ကို နားလည္မႈ လြဲမွား သြားေစတယ္၊ ျပႆနာ တက္သြားႏုိင္တယ္ေပါ့ဗ်ာ။ သူတို႔ ေျပာတာ ရွိတယ္။
ေနာက္တခုက သမၼတရဲ႕ အႀကံေပးေတြနဲ႔ စကားေျပာတဲ့ ေနရာမွာလည္း သူတို႔က ညည္းတယ္။ သူတို႔က မီဒီယာကို friendly လုပ္ဖို႔ စလုပ္ ၾကတာပါတဲ့၊ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ကို မညႇာမတာ လုပ္လာတာေတြ ရွိတယ္တဲ့၊ သူတို႔အေနနဲ႔ အလုပ္လည္းမ်ားတယ္၊ ဟိုလူက ေခၚခိုင္း၊ ဒီလူက ေခၚခိုင္းေပါ့ဗ်ာ၊ အဲဒီလို အလုပ္မ်ားေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ည ၁၂ နာရီေလာက္ ဖုန္းေခၚၿပီး အတင္း ေျဖခိုင္းတာမ်ိဳးေတြလည္း ရွိတယ္တဲ့။ ဒါေပမယ့္ သည္းညည္းခံၿပီး ေျဖေပးပါတယ္တဲ့။ ဧရာဝတီနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ေတာ့ ဦးေနဇင္လတ္ေျပာတာ ရွိတယ္။ ဧရာဝတီကေတာ့ မွားတာကို ျပင္ေပးတယ္တဲ့။ ဒါေပမယ့္ တျခားတခုက မျပင္ေပးတာ ရိွတယ္၊ အဲဒီကိစၥကိုေတာ့ စိတ္ဆိုးတယ္တဲ့။ အဲဒါေၾကာင့္လည္း သူတို႔ေတြ အေနနဲ႔ မီဒီယာကို စကားေျပာတဲ့ ေနရာမွာ ကန္႔သတ္တာေတြ၊ မွတ္တမ္းေတြ ထားေနရၿပီတဲ့။ ဘယ္သတင္းဌာနဆိုေျပာမယ္၊ ဘယ္သူ႔ဆို မေျပာဘူးဆိုတာမ်ိဳး ထားေနရၿပီတဲ့။ ဒါက သူတို႔ ျပည္ပမီဒီယာေတြ အေပၚမွာ ထားတဲ့ သေဘာထားေပါ့ေနာ္။
အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ က်ေနာ္ျမင္တာက ၂၀၁၄ အတြက္ ျပည္ပမီဒီယာေတြ ဝင္လာရင္ Press Release ေတြ ထုတ္ေပးႏုိင္ဖို႔ တကယ့္ကို အဂၤလိပ္လို ေရးႏုိင္တဲ့ သူေတြနဲ႔ ျပင္ဆင္ေနတာမ်ိဳး ရွိပံုရတယ္။ မီဒီယာလြတ္လပ္ခြင့္ တကယ္ ရမရ ကေတာ့ က်ေနာ္လည္း မေျပာႏုိင္ဘူး။ တကယ္ရမွပဲ ရၿပီေပါ့ဗ်ာ။
အစိုးရအေနနဲ႔ ျပည္ပမီဒီယာေတြကို ႀကိဳက္တယ္ မႀကိဳက္ဘူး ဆိုတာထက္ သူတို႔ဘက္ကလည္း သူတို႔ ေဘာင္ထဲကလုပ္မယ္၊ ျပည္ပမီဒီယာေတြကလည္း လုပ္ေနၾကတယ္ေပါ့ဗ်ာ။ ဒါေပမယ့္သူတို႔ဟာက အစိုးရရဲ႕ သတင္းထုတ္ျပန္ေရးဌာနပဲ၊ တကယ့္ ဂ်ာနယ္လစ္ဇင္နဲ႔ လုပ္ေနၾကတာေတာ့ မဟုတ္ေသးဘူး။